Bij het kijken naar de financiële situatie van een gemeente, is het van belang op basis van de feiten een politieke mening te formuleren.

Maar zonder goede kennis van de begrippen, kunnen de feiten niet begrepen worden en komt de politieke conclusie in het luchtledige te hangen.

Dus eerst een paar begrippen:

Zo zijn er uitgaven: dat is een situatie wanneer je geld overdraagt aan een ander. Wanneer je een schuld betaalt, doe je bijvoorbeeld een uitgave, waar je niet armer van wordt. Je hebt namelijk zowel minder schuld als minder geld. Maar dat geld was eigenlijk al niet van jou.

En dan de kosten: Vaak doe je uitgaven, waar je heel lang plezier van hebt. Bijvoorbeeld bij de aanschaf van een huis of een auto. In die situatie geef je in één keer veel geld uit, maar smeer je de kosten uit over de jaren dat je er gebruik van maakt. Daarom kan het zijn, dat je wel kosten hebt zonder uitgaven. Of grote uitgaven zonder kosten (een schuld betalen), of hoge uitgaven en heel lage kosten.

Het begrip liquiditeit slaat op het vermogen om op korte termijn je schulden te kunnen betalen. Je liquiditeit neemt toe wanneer je ontvangsten krijgt en neemt af, wanneer je een betaling doet. Maar let op; een verandering in liquiditeit betekent niet altijd een verandering in kosten of opbrengsten. 

Liquiditeit zegt niet veel over de solvabiliteit. Solvabiliteit is het vermogen om op lange termijn je schulden te betalen: dat is de verhouding tussen je eigen vermogen en je schulden.

Schulden klinken heel erg. Je voelt je je er bijna schuldig bij. Maar een schuld is niet anders dan geleend geld, dat ooit terugbetaald moet worden. De vraag is natuurlijk waarvoor je een schuld hebt aangegaan. Wanneer je je in de schulden steekt voor een feestje of voor een vakantie, spreek je van een consumptieve (of ongedekte) schuld. En dat is niet verstandig. Wanneer je een schuld aangaat om een belangrijke uitgaaf te kunnen doen (bijvoorbeeld een schoolgebouw of een verkeersweg) is er sprake van een investering, die op termijn afgelost wordt. Het begrip schuldquote drukt hierbij de totale schuld uit in relatie tot de jaarinkomsten.

Wanneer we deze begrippen goed snappen, kunnen we ze ook gebruiken.

Bij het beoordelen van de financiële situatie van de gemeente Voorschoten wordt door velen vooral gekeken naar de schulden. Daarbij wordt gewezen op het feit dat de schulden sterk en snel oplopen en daar wordt vervolgens een (politiek) waarde oordeel aan verbonden.

Hierbij zijn twee aspecten van belang:

1 Kloppen de feiten, en

2 Wat vinden we (politiek gezien) van de feiten.

In Voorschoten is onderzoek gedaan naar de financiële situatie in het verleden. Deze situatie is doorgetrokken naar de nabije toekomst. En zoals iedere waarnemer weet, bepaalt je standpunt je gezichtspunt. Waar sta je?, en wat zie je en neem je mee? zijn bepalend voor hoe je de toekomst ziet.

De begroting voor 2015 was gebaseerd op de jaarrekening over 2013. Er werd geen rekening gehouden met de tussentijdse resultaten uit 2014 en ook niet met de voorgenomen wijzigingen die in 2015 en 2016 in zouden gaan. Vanuit dit gezichtspunt werd een somber beeld geschetst.

In het voorjaar van 2015 is een zogenaamde stresstest uitgevoerd, dat zich baseerde op dezelfde jaarrekening over 2013. Niet verwonderlijk dat de stresstest hetzelfde sombere beeld schetste. De schulden lopen op! De liquiditeit neemt af (normaal). En (calvinistisch): schuld is slecht. Er is een schuldige en die zit daar.

Wanneer we iets van deze feiten moeten vinden, valt er veel af te dingen op de suggestie dat het oplopen van de schulden erg is.

Er wordt door velen in de gemeenteraad gesteld dat schuldquote van 200% een ondragelijke situatie is. Dit verdient een reality-check. Denkt u maar eens aan het huishouden met een hypotheek van 2 maal het jaarinkomen. Onverantwoord? Nee toch. Klinkt heel gezond. Uit de cijfers blijkt een oplopende schuldquote van 45% naar 160% in de komende 4 jaar. Eerder interessant dan zorgwekkend. Er staat dan ook een indrukwekkend lijstje met prestaties tegenover. 

Maar kloppen die feiten?. Inmiddels is de conceptbegroting 2016 verschenen. Deze is gebaseerd op de jaarrekening over 2014 en vertoont al een heel ander beeld dan de twee eerder gepresenteerde stukken. De schuldquote stijgt niet meer naar 160%, maar naar 75%.

Is dit een reden tot een feestje? Nee, het zegt namelijk niet zo veel. Wel reden om de stressbestendigheid van de gemeenteraad eens goed tegen het licht te houden.